«Ζ»: Ένας φάρος της ιστορικής μνήμης στην Θεσσαλονίκη ● Λαμπρή τελετή μετονομασίας χώρου πολιτισμού, παρουσία του Κώστα Γαβρά

Σε φάρο και της σύγχρονης ιστορικής μνήμης εξελίσσεται το διατηρητέο μεταβιομηχανικό κτίριο της μεταξοϋφαντουργίας «Κωνσταντινίδη-ΗΛΙΟΣ», το οποίο από την περασμένη Παρασκευή, 13 Φεβρουαρίου 2026, μετονομάστηκε σε «Πολυχώρο Πολιτισμού ‘‘ Ζ’’»!

Εκεί, επί της λεωφόρου Μίκη Θεοδωράκη, στον δήμο Νεάπολης-Συκεών θα συνυπάρχουν πλέον στο διηνεκές τέσσερις μεγάλες προσωπικότητες-αγωνιστές των ιδανικών της δημοκρατίας, της ελευθερίας και της κοινωνικής δικαιοσύνης, που η καθεμιά με τον δικό της τόπο σημάδεψε την ιστορία όχι μόνο της Θεσσαλονίκης, που υπήρξε το τραγικό πεδίο δράσης, αλλά ολόκληρης της χώρας.

Γρηγόρης Λαμπράκης (ανεξάρτητος βουλευτής της Αριστεράς, που το 1963 δολοφονήθηκε από το παρακράτος της Δεξιάς), Βασίλης Βασιλικός (συγγραφέας, που το 1966 μετέφερε τα γεγονότα στο βιβλίο του ‘‘Ζ’’), Μίκης Θεοδωράκης (μουσικοσυνθέτης, που έντυσε την ταινία με τη μουσική του) και Κώστας Γαβράς (σκηνοθέτης της ταινίας ‘‘Ζ’’ το 1969), θα συστεγάζονται πλέον κάτω από την ίδια σκέπη διατηρώντας τη μνήμη άσβεστη, μεταλαμπαδεύοντας στις νέες γενιές την ιστορική γνώση και γαλουχώντας τες με τα ιδανικά των αγωνιστών…

Η πρωτοβουλία του δήμου Νεάπολης-Συκεών να μετονομάσει το εργοστάσιο «Κωνσταντινίδη-Ήλιος», στο οποίο κτιριακό συγκρότημα λειτουργούν εικαστικά και θεατρικά τμήματα και εργαστήρια, σε «Πολυχώρο Πολιτισμού ‘‘ Ζ’’», με ομόφωνη απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου, φάνηκε να συγκινεί περισσότερο το τιμώμενο πρόσωπο, τον Κώστα Γαβρά, από ότι η ίδια η τελετή που διοργανώθηκε προς τιμήν του, σε συνεργασία με το Μουσείο Μίκη Θεοδωράκη Ζάτουνας.

«Πρόκειται για αναγέννηση…» .

«Βρίσκω τον χώρο καταπληκτικό, όπως και τη μετατροπή του σε κέντρο καλλιτεχνικό και πολιτιστικό. Γνωρίζοντας από που προέρχεται αυτός ο χώρος, μου φαίνεται ότι πρόκειται για μια αναγέννηση. Σ’ αυτόν τον χώρο θα πρέπει να έχουν υποφέρει οι άνθρωποι, να δούλεψαν τρομερά, και να πέρασαν ημέρες πολύ δύσκολες, και ζωές δύσκολες. Σήμερα πια ανοίγεται σε όλους, κυρίως στους νέους για να μάθουν και να κερδίσουν τον καινούριο κόσμο. Είναι μια πολύ έξυπνη και πολύ αισθηματική αλλαγή θα έλεγα. Και λέω μπράβο και στον δήμαρχο και σε όλους αυτούς που το αποφάσισαν», δήλωσε λίγο μετά τη τελετή ο Κώστας Γαβράς. 

Λίγο νωρίτερα στην ομιλία του, με τη σεμνότητα που τον διακρίνει, τόνισε ότι «το ‘‘Ζ’’ είναι του ελληνικού λαού». «Αυτοί που αντιστάθηκαν εναντίον της δολοφονίας του Γρηγορίου Λαμπράκη, αυτοί εφηύραν το ‘‘Ζ’’. Είπαν ‘‘ζει’’ κι άρχισαν να γράφουν πάνω στον τοίχο ‘‘Ζ’’. Σε αυτούς ανήκει ουσιαστικά και σε αυτούς ανήκει και το περιεχόμενο, δηλαδή οι ιδέες του Λαμπράκη, που ήταν η Ελλάδα και η ειρήνη, ζουν. Αυτή είναι η έννοια του ‘‘Ζ’’ και θέλω να το απομακρύνουμε τελείως από τον κινηματογράφο. Να μπει στις ιδέες αυτό το ‘‘Ζ’’, που δεν ανήκει στο φιλμ, αλλά ανήκει σε όλους, σε αυτούς που πάλεψαν εναντίον της δολοφονίας του Λαμπράκη και για τις ιδέες που έφερνε αυτός ο άνθρωπος. Είναι μια μνήμη ‘‘Ζ’’ και είμαι πολύ ευτυχής που το κάνατε έτσι και εσείς, και το δώσατε δίπλα στον Μίκη Θεοδωράκη. Κι αυτό περικλείει μια μεγάλη έννοια», ανέφερε μεταξύ άλλων ο τιμώμενος σκηνοθέτης.

«Ξεχωριστή και ιδιαίτερη η στιγμή…»

Τη συγκίνηση του δεν μπορούσε να κρύψει και ο δήμαρχος Νεάπολης-Συκεών Σίμος Δανιηλίδης, ο οποίος υποδέχθηκε και τίμησε τον παγκοσμίως καταξιωμένο και πολυβραβευμένο σκηνοθέτη, παρουσία του Γάλλου Προξένου στη Θεσσαλονίκη Ζαν-Λικ Λαβό, του προέδρου του Μουσείου Μίκη Θεοδωράκη Ζάτουνα Πάρη Παρασκευόπουλο, σύσσωμου του Συνδέσμου Φυλακισθέντων και Εξορισθέντων Αντιστασιακών 1967-1974, των αντιδημάρχων, δημοτικών και τοπικών συμβούλων..

«Είμαστε ιδιαίτερα ευτυχείς που φιλοξενήσαμε στον δήμο μας τον κορυφαίο Έλληνα σκηνοθέτη, και έναν από τους σπουδαιότερους Έλληνες δημιουργούς, τον Κώστα Γαβρά. Τον καλέσαμε για να τον τιμήσουμε αλλά στην πραγματικότητα ο ίδιος μας έκανε την τιμή να δώσει το ‘‘παρών’’ σε μία ξεχωριστή και ιδιαίτερα συγκινητική στιγμή για εμάς αλλά και για ολόκληρη τη Θεσσαλονίκη», δήλωσε ο Σίμος Δανιηλίδης.

Η τελετή τιμής πραγματοποιήθηκε στην κατάμεστη από κοινό αίθουσα του Κέντρου Χαρακτικής «ΗΛΙΟΣ», αφού πρώτα έγιναν στην κεντρική είσοδο επί της λεωφόρου Μίκη Θεοδωράκη τα αποκαλυπτήρια της πινακίδας για τη μετονομασία του κτιριακού συγκροτήματος υπό το θερμό χειροκρότημα του πολυπληθούς κοινού. Ακολούθησε η ξενάγηση του υψηλού επισκέπτη και της συζύγου του Μισέλ Γαβρά στους χώρους των θεατρικών εργαστηρίων «ΘΕΣΠΙΣ» και στον εκθεσιακό εικαστικό χώρο.

Από νωρίς η αίθουσα κυριαρχήθηκε από την προβολή της ταινίας «Ζ» και τους ήχους της επικής μουσικής του Μίκη Θεοδωράκη, που ζωντανά απέδωσε και στην ολοκλήρωσή της η σοπράνο του Δημοτικού Ωδείου Νεάπολης-Συκεών Ανίλα Τέλη, συνοδευόμενη από μουσικούς του Ωδείου, με την όλη εκδήλωση να συντονίζεται και να παρουσιάζεται από την Θέμιδα Δανιηλίδη.

«Μέγιστο γεγονός η μετονομασία…»

«Σήμερα, με ιδιαίτερη συγκίνηση, τιμούμε τον άνθρωπο και δημιουργό παγκόσμιας εμβέλειας. Και για τον δήμο μας, τον δήμο Νεάπολης-Συκεών, έναν δήμο της προσφυγιάς και των λαϊκών αγώνων για Δημοκρατία και Ελευθερία, αποτελεί μέγιστο γεγονός η μετονομασία αυτού του διατηρητέου μεταβιομηχανικού κτιρίου σε Πολυχώρο Πολιτισμού ‘‘Ζ’’. Είναι ύψιστης συμβολικής και πραγματικής αξίας η μετονομασία αυτού του μεταβιομηχανικού χώρου, να αποτελεί από σήμερα στη Δυτική Θεσσαλονίκη το κορυφαίο σημείο ιστορικής μνήμης και τιμής των μεγάλων αγωνιστών και των ιστορικών γεγονότων», ανέφερε μεταξύ άλλων ο δήμαρχος Σίμος Δανιηλίδης κατά την ομιλία του.

Κάνοντας αναφορά και στον πρώην Πρόεδρο της Δημοκρατίας Χρήστο Σαρτζετάκη, που ως ανακριτής εκείνη την περίοδο αποκάλυψε και τεκμηρίωσε δικαστικά τη δολοφονία του Γρηγόρη Λαμπράκη, ο Σίμος Δανιηλίδης ανακοίνωσε την απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου για τη μετονομασία της οδούς στο πατρικό σπίτι σε οδό Χρήστου Σαρτζετάκη, γεγονός που χειροκρότησε από τη θέση του ο Κώστας Γαβράς.

«Σε αυτόν τον χώρο πολιτισμού θα συνυπάρχουν και θα συμβαδίζουν αντάμα και στο διηνεκές οι μεγάλοι αγωνιστές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και αξιών, όπως είναι ο Μίκης Θεοδωράκης και ο Βασίλης Βασιλικός, και βεβαίως ο Κώστας Γαβράς», τόνισε ο δήμαρχος, προσφέροντας στη συνέχεια ένα χαρακτικό της Σερβίδας καθηγήτριας Καλών Τεχνών του Βελιγραδίου Μιλένας Μαξίμοβιτς, έργο που φιλοτεχνήθηκε στο δημοτικό Κέντρο Χαρακτικής «ΗΛΙΟΣ». Επίσης, τού προσφέρθηκε ο τόμος με την ιστορία του δήμου Νεάπολης-Συκεών που συνέγραψε ο ιστορικός και συγγραφέας Κώστας Νίγδελης.

Λίγο πριν, η πρόεδρος του Δημοτικού Συμβουλίου Κατερίνα Τσουκαλά, με σύντομες αναφορές στο έργο και στην προσωπικότητα του Κώστα Γαβρά, παρουσίασε την ομόφωνη απόφαση της μετονομασίας και πρόσφερε στο Κώστα Γαβρά πλακέτα με το λογότυπο του δήμου, ενώ μήνυμα-χαιρετισμό απηύθυναν ο Γάλος Πρόξενος Ζαν-Λικ Λαβό και ο πρόεδρος του Μουσείου Μίκη Θεοδωράκη Ζάτουνα Πάρης Παρασκευόπουλος.

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ & ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ ΕΔΩ